Doç. Dr. Bülent SAÇAK

Bülent SAÇAK

Meme

Onarımı

Cerrahi olarak tamamı veya bir kısmı alınan memenin tekrar bir bütün haline getirilmesi sürecine meme onarımı denilmektedir ve rekonstrüktif plastik cerrahinin temel uğraş alanlarından birisidir.

Teknikler ve ekipmanlar geliştikçe, kanser tedavisinde gelişen yeniliklere paralel olarak meme onarımı da az sayıda hastanın ayrıcalığı olmaktan çıkmıştır ve günümüzde bütüncül meme tedavilerinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Cerrahlar bugün hastalara birbirinden farklı seçenekler sunabilmektedir. Hiç bir seçenek mükemmel değildir, avantajlar ve dezavantajlar barındırır. En ideal sonuçlara ulaşmak hemen her zaman birden fazla sayıda cerrahi ile ve zamana yayılan şekilde mümkün olacaktır.

Hangi seçeneğin sizin için en iyisi olacağına ancak plastik cerrahınız ile yapacağınız görüşme ve muayeneden sonra karar verebilirsiniz. Onarım kısmi veya tam mastektomi ile aynı ameliyat sırasında yapılabileceği gibi, memenin hastalıklarına yönelik tedaviler ve ameliyatlar bittikten yıllar sonra dahi yapılabilir.

Bu metin hastaların konu ile ilgili temel sorularını ve bu soruların kısa ama mümkün olduğunca açıklayıcı cevaplarını bir araya getirmeye çalışmaktadır.

Üç grup hasta meme onarımı adayıdırlar:

  • Genetik mutasyon saptanan, hastalığı olmayan ancak meme kanseri riskinin yüksek olması sebebiyle koruyucu mastektomi (meme dokusunun cerrahi olarak alınması) ameliyatı olacak hastalar.
  • Meme kanseri tanısı almış,  kısmi mastektomi, lumpektomi vb.  meme koruyucu teknikler ile ameliyat olup memesinde kısmi kayıp olacak hastalar.
  • Meme kanseri tanısı almış, mastektomi yapılmış veya yapılacak olan hastalar.

Hayır. Hastalar uzun ameliyat sürelerini istemeyebilirler. Sütyen içi yapay protezler tatmin edici olabilir.

Meme kanseri söz konusu olunca, genel cerrah veya plastik cerrah, tüm hekimlerin ortak hedefi hastalarına kansersiz uzun bir ömür sağlamaktır. Öte yandan bir kadınlık organı olan memelerin bütünlüğünün sağlanması ve korunması da önemlidir.

Temel olarak 3 seçenekten bahsedilebilir.

  • İmplantlarla onarım.
  • Özdokularınızla (kendi vücudunuzun diğer kısımlarıyla) onarım.
  • Özdoku ve implantların beraber kullanılmasıyla onarım.

Her cerrahi işlem hastaya belirli bir fayda sağlamak için yapılırken kaçınılmaz olarak beraberinde riskleri de getirir. Meme onarımı büyük çoğunlukla yüz güldürücüdür ancak hastalar olası risklerden de haberdar edilmelidir. Onarım sonrasında karşılaşılabilen başlıca sorunlar şunlardır:

Erken dönemde:

  • Ağrı
  • Kanama
  • Hematom (içeride kan göllenmesi), seroma (içeride vücut sıvısı göllenmesi)
  • Enfeksiyon
  • Yara iyileşme problemleri
  • Duyu problemleri
  • Flep dokusunun kısmi veya tam kaybı
  • İmplantın çıkarılmasının gerekmesi

Daha geç dönemde:

  • İmplant kaybı, ciltten açığa çıkması, implant kapsülünde ağrılı/görünür  kontraksiyon olması
  • Belirgin izler
  • Fıtıklaşmalar
  • Asimetriler
  • Tatmin edici olmayan görünüm

Meme onarımı öncesinde bir çok hasta kemoterapi alır. Meme cerrahisi için beklenen süre onarım için de yeterlidir. Onarım, arkasından gelecek kemoterapiyi geciktirmemelidir, ancak ameliyat sonrasında yaşanacak yara iyileşme problemleri gecikmelere sebep olabilir.

Radyasyonun yeni meme üzerinde tahrip edici etkileri vardır ve nihai sonucu olumsuz etkiler. Özellikle implant ile onarılmış memede radyoterapi önemli komplikasyonlara neden olabilir. Radyoterapi kesin olarak yapılacaksa meme onarımı radyoterapi sonrasına bırakılabilir. Radyoterapinin belirsiz olduğu durumlarda önemli bir seçenek bir balon doku genişletici yardımıyla, onarım için çok değerli olan cildi radyoterapi durumu netleşinceye kadar korumak ve onarımı daha sonra yapmaktır. Böyle durumlarda geç onarım için sadece özdoku veya özdoku ve implant ile onarım ön plandaki seçeneklerdir.

Hayır. Onarımın kanserin nüks etmesini kolaylaştırdığına veya nüksün tanınmasını zorlaştırdığına dair kanıt yoktur. Nüks kanserin tabiatı, yakalandığı evresi ve tedavi metodu ile yakın ilişkilidir. Meme kanseri sonrası taramalar eksiksiz devam ettirilmelidir.

Kişisel tercihler, hayat tarzı önemlidir, ancak belli başka noktalar da göz önüne alınır:

  • Yaşınız, genel sağlık durumunuz
  • Kanserin evresi
  • Ameliyat sonrası radyoterapi ve/veya kemoterapi alıp almayacağınız.

Aynı anda onarım ile hastalıklı olmayan meme cildi ve bazı durumlarda meme ucu korunarak normale yakın, oldukça tatmin edici meme görünümü elde edilebilir. Hastalar “memesiz” bir dönem yaşamadıklarından sosyal, psikolojik zorluklar yaşamazlar. Öte yandan ameliyat süreleri, hastanede yatış süreleri, iş ve normal hayata dönüş zamanları göreceli olarak daha uzundur.

Geç onarım ile hastalar tedavilerini tamamlarken meme onarımı için karar vermeye daha fazla süreleri olacaktır. Buna karşılık elde edilen estetik sonuçlar anında onarımla karşılaştırıldığında her zaman daha altta kalacaktır.

Vücudun başka bir kısmından doku almadan, silikon implantlar ile onarım yapılabilir. Bu metod için hasta isteği kadar uygunluğu da önemlidir. En uygun hastalar vücudunda başka bir sahadan ameliyat istemeyen, meme cebi yeterli olan, radyoterapi almamış/almayacak hastalardır.

İmplant ile onarımın avantajları :

  • Daha az iz
  • Daha kısa cerrahi, daha hızlı taburcu süreleri

İmplant ile onarımın dezavantajları:

  • İmplant ile onarılmış meme, doğal memenin karakteristik gözyaşı damlasını andıran sarkıklığını ve  karakterini vermeyebilir. Üst yarısı göreceli daha dolgun olabilir ve “doğal” görünümü taklit etmeyebilir.
  • Doğal karşı taraf memesiyle asimetri problemleri belirgin olabilir
  • Yaşam süresinde implantların değiştirilmesi gerekebileceği bilinmelidir.
  • İmplant ile onarım maliyeti daha yüksek olabilir.

Vücudun başka kısımlarından alınan dokuların taşınarak şekillendirilmesi ile yapılan onarımdır. Özdoku ile onarım, dokuların benzer nitelikleri nedeniyle  doğala en yakın sonuçları verecektir. Vücutta en sık başvurulan doku kaynağı karın bölgesidir. Karın bölgesi dışında kalça, sırt ve uyluk diğer özdoku kaynağı alanlardır.

Özdoku ile onarımın avantajları :

  • Doğal görünüm, karakterde meme elde edilmesi
  • (Karın için) fazlalık olan dokuların taşınması ile daha iyi görünüm
  • Yabancı cisim (implant) gereksinim olmadan onarım

Özdoku ile onarımın dezavantajları :

  • Daha uzun cerrahi, daha uzun hastanede yatış, daha geç iyileşme
  • Mikrocerrahi deneyim sahibi cerrahi ekip gerektirmesi
  • Karın / diğer bölgelerde ilave izler

Meme onarımında hasta ile cerrahın kurduğu güven ilişkisi, hekimin hastanın beklentilerini, hastanın ise cerrahinin ve bedeninin sınırlarını anlayabilmesi,   hastanın nihai sonuçtan memnun olup olmamasında diğer her durumdan daha önemlidir.

Hastalar akıllarına pek çok çok soru geldiğini, çoğunun doktor ile görüşmede unutulduğunu söylerler. Bunun için ideal yöntem soruları yazmak ve yazılı olarak saklamak olur. Cevapları bireyden bireye değişebilen soru örneklerini aşağıya bırakıyorum. Bu metin ve internet üzerindeki hiç bir bilginin hekim görüşmesinin yerini alamayacağını tekrar hatırlatmak isterim.

Son olarak, meme onarımına girecek hastalar için harika bir motivasyon kaynağı meme onarımını tamamlamış hastalardır. Hekiminize, sağlık kurumunuza, diğer hastalar ile görüşme imkanı olup olmadığını sorabilirsiniz.

Sevgiler. Sağlıklı günler,

Görüşmeye saklanacak sorular:

  • Bana meme onarımı yapılabilir mi?
  • Hangi onarım yöntemi bana en uygun olur? Neden?
  • Hangi zamanalama ile onarım bana en uygun olur? Neden?
  • Önerdiğiniz yöntem ile tecrübeniz nedir?
  • Ameliyat ne kadar sürer? Hastanede ne kadar kalırım?
  • İşe ne zaman dönerim? Ne kadar zamanda iyileşir, spor ve araba kullanmak gibi aktivitelere dönerim?
  • Onarılan memem diğer memeyle benzer olacak mı? Olmazsa ne yapılabilir?
  • İhtimal dahilindeki komplikasyonlar nelerdir?
  • İmplantlar ne kadar süre vücudumda kalabilir?
  • Onarım kemoradyoterapi ile çelişir mi?
  • Kilo alıp vermem, yaşlanmam onarım üzerinde nasıl bir etki yapar?
  • Ameliyat sonrasında beslenme alışkanlıklarımı değiştirmem gerekir mi?